Ocena brak

Administracja centralna i terytorialna w Austrii, za rządów Marii Teresy i Józefa II

Autor /Adolf Dodano /11.08.2011

Wprowadzenie jednolitej organizacji władz państwowych – kolegialnych i opartych na podziale resortowym miało miejsce za panowania cesarzowej Marii Teresy  oraz jej syna Józefa II w latach 1740-1790. Przeprowadzone reformy określa się w związku tym mianem reform terezjańsko- józefińskich .Administracja oparta została na zasadach centralizmu i biurokratyzmu. Wprowadzono także wyraźny rozdział pomiędzy administracją a sądownictwem.  

A) Administracja centralnazarząd centralny  powierzono pięciu kolegialnie zorganizowanym instytucją resortowym .Były to: Nadworna Rada Wojenna- zajmowała się sprawami zarządu wojskiem .W połowie XVIII wieku podzielona została na trzy wydziały : Do spraw rekrutacji, kwaterunku i zaopatrzenia w żywność, Do spraw sądowniczych, Ekonomiczny.

Nadworna Izba Skarbowa – zajmowała się sprawami finansów państwa  czyli tzw. zarządem skarbu jednocześnie dla kontroli nad rachunkowością utworzono w 1762  roku Nadworną Izbę Rachunkową.

Kancelaria Stanu – sprawowała zarząd dworu monarszego oraz spraw zagranicznych.

Najwyższa Izba Sprawiedliwości – pełniła funkcję naczelnego zarządu wymiaru sprawiedliwości , a zarazem sądu najwyższego .

Zjednoczona Kancelaria Nadworna Czesko – Austriacka. Był to organ zajmujący się sprawami zarządu wewnętrznego , podzielone na 13 departamentów odpowiadających resortom administracji państwowej .Ponadto w 1761 roku powołano do życia Radę Stanu jako organ doradczy monarchy , a także  kontrolujący wszystkie władze w państwie. Instytucja ta opiniując działalność organów centralnych na potrzeby panującego, zapewniała jednolity , oparty na wspólnych zasadach kierunek zarządu spraw publicznych .

B) Administracja lokalna – reformy terezjańsko – józefińskie wprowadziły także w 1763 roku jednolity zarząd na szczeblu lokalnym . Kraj podzielony został na :

Gubernie w liczbie 6 na czele których stali mianowani przez władcę gubernatorzy(lub w przypadku mniejszych jednostek zwanych starostwami – starostowie krajowi ) , mający do pomocy radców gubernialnych .Gubernatorów wyposażono w szerokie uprawnienia , z wyłączeniem spraw skarbowych.

Gubernie dzieliły się na :

Cyrkuły na czele których stali starostowie obwodowi podlegli  bezpośrednio gubernatorom .Do kompetencji starostów należały sprawy zarządu oraz policja bezpieczeństwa , ogniowa , targowa , handlowa ,  przemysłowa ,szkolna,  sprawy komunikacji , z czasem także zaciąg do wojska .

Miasta otrzymały w 1782 roku stosunkowo szeroki  samorząd  sprawowany przez wydział miejski i magistrat z burmistrzem.

Dominia - utworzone w 1784 roku przez cesarza Józefa II – stanowiące zwierzchności gruntowe podlegające władzy pana. Posiadały one pewien zakres samorządu z mianowanym przez pana wójtem oraz  przysiężnikami . Do wykonywania zleconych  przez cyrkuł funkcji administracyjnych ustanowiono urząd mandatariusza - mianowanego i opłacanego przez właściciela wsi. Przeprowadzone reformy zarządu służyły przede wszystkim interesom państwa absolutnego. Pod koniec rządów cesarzowej Marii Teresy wprowadzono stałe wynagrodzenie dla urzędników płatne z budżetu państwa .System opłacania urzędników ze skarbu publicznego utrzymał się odtąd na stałe.

Podobne prace

Do góry