Ocena brak

ABSOLUCJA

Autor /Matron Dodano /16.05.2012

(łac.  absolutio  uwolnienie, .uniewinnienie, rozgrzeszenie), Ryty i formuły stosowane przy udzielaniu sakramentów, zwł. przy sakramencie -> pokuty (—> rozgrzeszenie), przy rozwiązaniu z —> cenzur kośc. oraz w modlitwach liturg.; zwł. związanych z —> odpustami.

I. ABSOLUCJA LITURGICZNA —  Od  X w. w kośc. praktyce pokutnej pojawiają się formuły, które zamykają udzielanie po­kuty w Popielec i ponowne przyjęcie do wspólnoty kośc. grzesz­ników w Wielki Czwartek. Na przełomie X  i  XI w. zwłaszcza tam, gdzie rozgrzeszenia udziela się tylko łącznie ze spowiedzią, zaczynają te a. w sakramencie pokuty dominować nad dotych­czas używanymi modlitewnymi formułami pojednania; stają się formą sakramentu.

W  XII-XIII  w. najbardziej rozszerzoną for­mułą a. jest Indulgentiam, w której sam termin a. oznacza for­mułę rozgrzeszenia  (absolutio  a peccatis). A. w formie prośby, modlitwy (a. deprekatywna) ustępuje miejsca a. orzekającej (a. indykatywna). Deprekatywne a. pozostają nadal w formu­łach a. generalnych, które pojawiają się w związku z udziałem ludu w pojednaniu grzeszników, a później zostają dołączone do Confiteor  jako a. z grzechów powszednich; 

od  XI w. odmawiane niekiedy po niedzielnych i świątecznych kazaniach. Z czasem a. generalne tracą swoje znaczenie na rzecz odpustów (m.  in. odpustu na godzinę śmierci). Z pokutnego pojednania wywo­dzi się również formularz Pontyfikatu rzym. dla a. ekskomunikowanych i krótszy Rytuału rzym. (III 3-5).

Z okresu nie sprecyzowanej jeszcze teologii pokuty, w której dopuszczało się wypowiadanie a. nad umarłymi, pochodzi  Absolutio  super tumulům  (Libera) jako końcowa część liturgii pogrzebowej, której kwintesencję zawiera obecnie modlitwa  Absolve.  Ponty­fikat rzym. przewiduje pięciokrotną a. przy pogrzebie bpa lub głowy państwa (-> pogrzeb).

A. oznacza niekiedy tylko zakończenie, zamknięcie, np. absolutio  capitali  w zakończeniu prymy czy  Ite  missa  est w zakończeniu mszy  (Pseudo-Alkuin, PL  101, 1271). A. nazywa się też formułę zamykającą psalmodyczną część nokturnów brewiarzowych.

 

N. Paulus, Geschichte des Ablasses, Pa 1922-23; A. Jungmann, Die lateini­sche Bussriten, In  1932; B. Poschmann, Der Ablass im Licht der Bussgeschichte, Bo 1948; Martimort I 361 ; II 104, 110. 111, 113, 126, 166-167; J.A. Jungmann, LThK I  74-75.

 

II. ABSOLUCJA GENERALNA — rozgrzeszenie z wszystkich win bądź obejmujące większą liczbę ludzi, lub odpust.

1. A. generalna występuje jako—> rozgrzeszenie sakramentalne z grzechów w wypadkach, gdy niemożliwa jest spowiedź indywidualna. Penitenci winni dać zewn. znak żalu, a po ustaniu szczególnych warunków odbyć spowiedź indywidualną.

W nowym Mszale rzym. 1969 zamiast dawnego  Confiteor  przewidziana jest a. generalna na początku każdej mszy św. w trzech formu­łach, jako przygotowanie do pełnego uczestnictwa w św. ofierze; nie zastępuje ona jednak spowiedzi indywidualnej z grzechów ciężkich.

2. A. generalna jako odpust zupełny na godzinę śmierci (—> apostolskie błogosławieństwo) była praktykowana  od XI w., początkowo jako przywilej udzielany indywidualnie na wniosek bpom  ord.  i przedłużany przez pap. , później rozszerzony przez Benedykta XIV (bulla  Pia  Mater,  1747) na wszystkich bpów z prawem  subdelegaci.  Wg KPK  kan.  468 § 2 kapłan może udzielić a. generalnej każdemu, kto znajduje się w niebezpieczeństwie śmierci. Do ważności konieczne jest użycie formuły —> Rytuału rzymskiego.

Umierający, aby otrzymać ten odpust, powinien znajdować się w stanie łaski, wymówić ustami lub jeśli to niemożliwe, w myśli imię Jezusa oraz przyjąć dobrowolnie cierpienia momentu śmierci z ręki Boga jako zadośćuczynienie za grzechy. A. generalną można udzielić w każdym zagrożeniu życia (choroba i niebezpieczeństwo utraty życia z przyczyn zewn.), ale tylko jeden raz w tym samym niebezpieczeństwie.

Dotyczy to również dzieci, które jeszcze nie przystąpiły do pierwszej spowiedzi, a posiadają rozeznanie dobra i zła. Wykluczeni są tylko ekskomunikowani i umierający w notorycznym grzechu ciężkim oraz ci, którym z uzasadnionych przyczyn zostało od­mówione rozgrzeszenie.

3. A. generalna jako odpust zupełny udzielana jest członkom i tercjarzom różnych zak. w określone dni publicznie przez przełożonych lub prywatnie przez spowiednika wg zwyczajnej albo skróconej formuły Rytuału rzymskiego.

Do koniecznych warun­ków należy: spowiedź; komunia, modlitwy w intencjach papieża. A. generalna zakonników, wywodząca się ze średniow. rytów pokutnych, zawiera w sobie również a. z cenzur i naruszenia dyscypliny zakonnej.

 

S. de Angelis, De indulgentiis, R 19502; H. Hack,  LThK IV 663.

Podobne prace

Do góry